Ο ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ

ΔΗΜHΤΡΙΟΣ ο Α΄

( 16 ΙΟΥΛΙΟΥ 1972 - 2 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1991 )

«Ο ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται»

Η Ευαγγελική αυτή ρήση ταιριάζει απόλυτα στον χαρακτήρα, την προσωπικότητα, την δραστηριότητα και την αποτελεσματικότητα με την οποία διακρίνονταν ο αλήστου μνήμης Οικουμενικός Πατριάρχης Δημήτριος ο Α΄. Σε ανύποπτο χρόνο και μέσα σε μια νύχτα, ο αείμνηστος, από Μητροπολίτης Ίμβρου και Τενέδου βρέθηκε στον πατριαρχικό Θρόνο, χωρίς καν να το επιδιώξει, χωρίς καν να το σκεφθεί και χωρίς καν ακόμη να το γνωρίζει, εκ των προτέρων, όπως θα έπρεπε.  Όταν η εξέλιξη των πραγμάτων έβαινε προς αδιέξοδο, oι φωτισμένες μορφές των Μητροπολιτών, που είχαν το βάρος της χηρείας του Οικουμενικού Θρόνου, με την φώτιση και του Αγίου Πνεύματος, απεφάσισαν να εκλέξουν τον από Ίμβρου και Τενέδου Δημήτριο στον Πατριαρχικό Θρόνο.  Ο ήπιος στον χαραχτήρα, ο μειλίχιος και πράος στην όψη, ο ήρεμος και μετριόφρων Δημήτριος επιλέγει να φέρει σε πέρας ένα μεγάλο έργο σε δύσκολες μέρες, όπου oι ομογενείς της Κωνσταντινούπολης, κάτω από δύσκολες καταστάσεις, εγκαταλείπουν σωρηδόν τη γενέτειρά τους με αβέβαιη την επάνοδο.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες, ο Δημήτριος έμαθε την εκλογή του την τελευταία στιγμή, ως κεραυνό εν αιθρία, και αναδείχθηκε ως ο επικεφαλής της Πρωτοθρόνου Ορθοδόξου Ανατολικής Εκκλησίας, χωρίς καμία επιδίωξη. Αντίθετα, αποποιήθηκε την υψηλή αυτή τιμή που του έκαναν με δάκρυα.  Η ευσεβής υπακοή, η ταπείνωση και ο φόβος του προς τον Θεό έκαμψαν την αντίστασή του και τελικά δέχθηκε το μαρτυρικό αξίωμα του Προκαθημένου του Οικουμενικού Θρόνου.

Kαι όλα αυτά ακόμη την εποχή που oι διορθόδοξες σχέσεις έπρεπε από απλή επικοινωνία να εξελιχθούν σε σταθερή συνεργασία.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Δημήτριος Παπαδόπουλος γεννήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 1914 στο προάστιο του Βοσπόρου, τα Θαραπειά, από τον Παναγιώτη και την Ειρήνη Παπαδοπούλου.  Τα πρώτα γράμματα τα μαθαίνει στη δημοτική σχολή της κοινότητας Θεραπείων και μετά συνεχίζει στο Γαλλοελληνικό Λύκειο του Γαλατά.

Το έτος 1931 εισέρχεται στην Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης, από την οποία αποφοιτεί το 1937, αφού υποβάλλει τη διατριβή επί πτυχίω «Η Ανάστασις του Κυρίου και αι κατ' αυτής ενστάσεις».

Στις 25 Απριλίου του 1937, Κυριακή των Βαΐων, χειροτονείται διάκονος από τον Επίσκοπο Ναζιανζού Φιλόθεο, στον ιερό Ναό των Ταξιαρχών του Μεγάλου Ρεύματος, για να υπηρετήσει στην κοινότητα αυτή.  Όμως από τον Οκτώβριο του 1937 μέχρι τον Αύγουστο του 1938 υπηρετεί ως γραμματέας και ιεροκήρυκας της Μητροπόλεως Εδέσσης, υπό τον Μητροπολίτη Παντελεήμονα.  Στη συνέχεια επιστρέφει στην Κωνσταντινούπολη και υπηρετεί ως διάκονος στον Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στα Υψωμαθειά, έως τον Απρίλιο του 1939.  Από το Μάιο του 1939 μέχρι τις 29 Μαρτίου 1942 υπηρετεί ως διάκονος στο Ναό των Δώδεκα Αποστόλων στο Φερίκιοϊ.  Από δε την 29η Μαρτίου 1942, οπότε και χειροτονείται πρεσβύτερος πάλι από τον Επίσκοπο Ναζιανζού Φιλόθεο, υπηρετεί την κοινότητα ως ιερέας, έως τον Ιούνιο του 1945.

Από τον Ιούλιο του 1945 και για πέντε χρόνια διορίζεται προϊστάμενος της Ελληνικής Ορθόδοξης Κοινότητας Τεχεράνης στην Περσία.  Παράλληλα, διδάσκει την αρχαία ελληνική γλώσσα, για ένα χρόνο, στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης.

Το 1950, επανέρχεται στην Κωνσταντινούπολη, για να αναλάβει και πάλι τα ιερατικά του καθήκοντα στη κοινότητα των Δώδεκα Αποστόλων, στο Φερίκιοϊ, μέχρι το 1964.  Όλη αυτή την περίοδο των 14 χρόνων διδάσκει επίσης στην αστική σχολή της κοινότητας το μάθημα των θρησκευτικών.

Την 23η Ιουλίου 1964, εκλέγεται από την Ιερά Σύνοδο τον Οικουμενικού Πατριαρχείου Βοηθός Επίσκοπος της Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως για την περιοχή Ταταούλων - Πικριδίου, υπό τον τίτλο του Επισκόπου Ελαίας.  Η χειροτονία του έγινε στις 9 Αυγούστου 1964, στον Ναό του Αγίου Δημητρίου Ταταούλων από τους Μητροπολίτες Ηλιουπόλεως και Θείρων Μελίτωνα, Ροδοπόλεως Ιερώνυμο και Μιλήτου Αιμιλιανό.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι τρεις μήνες πριν από την εκλογή του ως Μητροπολίτη Ίμβρου και Τενέδου, την 15η Φεβρουαρίου 1972, κυκλοφορούσε η φήμη ότι όλοι οι Επίσκοποι του Θρόνου θα προαχθούν σε Μητροπολίτες.  Αυτή η απόφαση ματαιώνεται την τελευταία στιγμή, ενώ στην ίδια όμως συνεδρίαση της Ιεράς Συνόδου διεξάγονται δώδεκα προαγωγές σε Μητροπολίτες, από τις οποίες τρεις αφορούν τα Πατριαρχικά Γραφεία και οι υπόλοιπες την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Μητροπόλεων του Οικουμενικού Θρόνου.  Αλλά η Θεία Πρόνοια προόριζε τον Επίσκοπο Ελαίας για το υψηλό αξίωμα του Οικουμενικού Πατριάρχη. Έτσι μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα ο Επίσκοπος λαμβάνει την προαγωγή του σε Μητροπολίτη Ίμβρου και Τενέδου από την Ιερά Σύνοδο.

Μετά τον θάνατο του αοιδίμου Πατριάρχου Αθηναγόρα, ως επικρατέστερος ήταν ο Πρόεδρος της Ενδημούσης Συνόδου, ο πρώτος τη τάξει Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος Μελίτων, ο οποίος είχε και την πλειοψηφία των συνοδικών με το μέρος του.  Εδώ θα πρέπει να αναφερθούμε λίγο στην εκλογή του νέου Πατριάρχη Δημητρίου.  Μετά τον θάνατο του Πατριάρχη Αθηναγόρα, στις 12 Ιουλίου 1972, μια τριμελής αντιπροσωπεία αρχιερέων, την οποία αποτελούσαν οι Μητροπολίτες Δέρκων Ιάκωβος, Ροδοπόλεως Ιερώνυμος και Μύρων Χρυσόστομος, επισκέπτεται το Νομάρχη της Πόλης χ. Βεφά Ποϊράζ, για να του ανακοινώσει την απόφαση της Συνόδου να προβεί σε νέα εκλογή Πατριάρχη.  Η αντιπροσωπεία όμως δε μένει ικανοποιημένη, γιατί ο Νομάρχης ζητά κατάλογο με τους υποψήφιους Μητροπολίτες.  Συγχρόνως, οι αρχές επιμένουν ότι πρέπει πρώτα να καθοριστεί η ημερομηνία της κηδείας του αοιδίμου Αθηναγόρα και αργότερα η ημερομηνία εκλογής του νέου Πατριάρχη, ενώ η Ενδημούσα Σύνοδος επιμένει όπως ανακοινωθούν ταυτόχρονα και οι δύο ημερομηνίες.  Επακολουθούν διάφορες τηλεφωνικές επικοινωνίες, χωρίς όμως καμία πρόοδο.  Φοβούμενος ο πρόεδρος της Ενδημούσης Συνόδου Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος κ. Μελίτων για την παράταση του χρόνου της κηδείας, διατάσσει όπως ταριχευτεί το σκήνωμα του Πατριάρχη Αθηναγόρα, το οποίο βρίσκονταν στον Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό για λαϊκό προσκύνημα.  Έτσι και έγινε η ταρίχευση εντός του ναού, κεκλεισμένων των θυρών.

Την 13η Ιουλίου, η ίδια αντιπροσωπεία αρχιερέων δίνει στη Νομαρχία τον κατάλογο των υποψηφίων Μητροπολιτών, ο οποίος συμπεριλαμβάνει όλους τους εν ενεργεία Μητροπολίτες της Ενδημούσης Συνόδου.  Ο κατάλογος επιστρέφεται εντός τριών ημερών.  Παράλληλα, πολλές συζητήσεις γίνονται γύρω από διάφορα ονόματα υποψήφιων.  Το μόνο όνομα που δεν λαμβάνει μέρος σ' αυτές τις συζητήσεις είναι εκείνο του Μητροπολίτη Ίμβρου και Τενέδου Δημητρίου.

Με την επιστροφή του καταλόγου από την Νομαρχία διαπιστώνονται σβησμένα τα ονόματα των ιεραρχών Χαλκηδόνος Μελίτωνος, Δέρκων Ιακώβου και Σταυρουπόλεως Μαξίμου.  Έτσι, η κατάσταση περιπλέκεται και πολλοί από τους Μητροπολίτες σ' ένδειξη διαμαρτυρίας δεν δέχονται να θέσουν υποψηφιότητα για το υπέρτατο αξίωμα της Πρωτοθρόνου Εκκλησίας του Αποστόλου Ανδρέα.

Η Ενδημούσα Σύνοδος αργεί να καταρτίσει το τριπρόσωπο ψηφοδέλτιο.  Ο λαός εντός του περιβόλου του Πατριαρχικού Ναού και μέσα στο Ναό ανυπομονεί και αγωνιά.

Τότε εμφανίζεται ο Αρχιμανδρίτης Βαρθολομαίος Αρχοντώνης, νυν Οικουμενικός Πατριάρχης ο οποίος εξηγεί ότι η αργοπορία οφείλεται στην αναμονή της άφιξης του πρέσβη της Ελλάδος από την Άγκυρα.  Διότι μεσολαβεί η Ελληνική Κυβέρνηση για την άρση της απαγόρευσης του ονόματος του Μητροπολίτη Χαλκηδόνος Μελίτωνος.  Με καθυστέρηση μιας ώρας καταφθάνει ο πρέσβης, χωρίς όμως να φέρνει ενθαρρυντικά μηνύματα όσον αφορά τις εξελίξεις.  Επικρατεί αβεβαιότητα.  Κανείς δεν γνωρίζει πλέον ποιοι θα είναι οι υποψήφιοι.  H Σύνοδος συνεδριάζει και πάλι, και ως εκ θαύματος προκρίνεται ο εκλεκτός του Θεού Μητροπολίτης Ίμβρου και Τενέδου.

Όλοι συμφωνούν, με μόνον διαφωνούντα τον ίδιο.  Απορεί, διαμαρτύρεται, παρακαλεί με δάκρυα στα μάτια.  Η Θεία Χάρις όμως έχει κάνει την εκλογή της και έτσι καταρτίζεται το τριμελές ψηφοδέλτιο από τους Μητροπολίτες Ανέων Νικόλαο, Κολωνίας Γαβριήλ και Ίμβρου και Τενέδου Δημήτριο.

Τελικά αρχίζουν να κατέρχονται οι αρχιερείς της Ενδημούσης Συνόδου και να κατευθύνονται προς τον Πατριαρχικό Ναό, για να γίνει η εκλογή του νέου Οικουμενικού Πατριάρχη.  Στο τέλος της καθιερωμένης τελετουργίας γίνεται η ψηφοφορία, σύμφωνα με την οποία εκλέγεται ο Μητροπολίτης Ίμβρου και Τενέδου Δημήτριος στο Θρόνο της Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως.

Η εκλογή υπήρξε έκπληξη για όλους και δύσκολα έγινε πιστευτή.  Ακόμα και όταν επέστρεψε στο σπίτι του και τον ρώτησε η αδελφή του ποιος τελικά εtναι ο νέος Πατριάρχης, ούτε κι εκείνη τον πιστεύει, αφού επρόκειτο για το μόνο άνθρωπο ο οποίος ποτέ δε σκέφθηκε σε όλη του τη ζωή το αξίωμα αυτό, αλλά ούτε και επιδίωξε άλλα αξιώματα και τίτλους.  Αντίθετα ήταν ταπεινός διάκονος όλων.  Με τη βοήθεια όμως της Θείας Χάριτος ανέλαβε τελικά το βαρύ φορτίο της διακυβέρνησης του Πρώτου θρόνου της Ορθοδοξίας.

Η ενθρόνισή του γίνεται την Τρίτη,18 Ιουλίου 1972, στον Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό.  Το μεγάλο μήνυμα διαβάζει ο Μέγας Πρωτονοτάριος Εμμανουήλ Φωτιάδης, τη δε ποιμαντορική ράβδο την προσφέρει ο πρώτος τη τάξει Μητροπολίτης Χαλκηδόνος Μελίτων, ενώ από τον άμβωνα, ο επίσκοπος Απολλωνιάδος Κωνσταντίνος, καθηγητής της Ιεράς Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, αγορεύει και προσφωνεί τον νέο Οικουμενικό Πατριάρχη.

Στον ενθρονιστήριο λόγο του ο νεοεκλεγείς Οικουμενικός Πατριάρχης Δημήτριος λέει χαρακτηριστικά:

«Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, εν φόβω θεού, ανερχόμενοι τας βαθμίδας του Αγιωτάτου τούτου θρόνου, την υπομονήν Ιώβ περιβαλλόμεθα και την εκείνου ομολογίαν ανομολογούμεν επί τη ευρούση ημάς, τον ελάχιστον εν αδελφοίς, μεγάλη δοκιμασία, ίνα άρωμεν επί των ασθενών ημών ώμων τον Σταυρόν του Κυρίου και της Εκκλησίας.

Θάμβει διακατεχόμεθα αναλογιζόμενοι το μυστήριον της οικονομίας του Θεού ότι ενώ ούδε πόρρωθεν κατά διάνοιαν ετολμήσαμέν ποτε να διαλογισθώμεν θαύμα φοβερόν τοιαύτης διαστάσεως, εξαίφνης ως εν συσσεισμώ, το Πνεύμα το Άγιον επί Ματθίαν εξέτεινε την πυρίνην Αυτού γλώσσαν.  Ενώ η όλη σκέψις και φροντίς ημών περισπάτο περί την διακονίαν του προσφιλεστάτου ημών εν Ίμβρω και Τενέδω ποιμνίου, απροσδέκτως ήλθε προς ημάς η κλήσις ίνα άρωμεν τον Σταυρόν του Κυρίου.

Ο Κύριος εζήτει Κυρηναίον. Η Εκκλησία εζήτει Κυριναίον. Ημείς προσωπικώς ούτε το σθένος ούτε το ανάστημα είχομεν της αυτοθυσίας.  Δεν προσεφέρθημεν αυτοβούλως ίνα γίνωμεν Κυρηναίος.  Φωνή εκ των ένδον του Θυσιαστηρίου, φωνή εκ των ένδον της ιστορίας, φωνή τραγική εκ των περί ημάς, φωνή Κυρίου εγένετο προς ημάς.  Ημείς εφύγαμεν, παρεκαλέσαμεν, ικετεύσαμεν, συναίσθησιν πλήρη έχοντες αφ’ ενός μεν του πελωρίου του Σταυρού, αφ’ ετέρου δε της ημών αναξιότητος και ασθενείας.  Προκειμένου να διασωθή το γνήσιον της Εκκλησίας φρόνημα εις ουδέν λογιζόμενοι ημάς εαυτούς, αλλά τα πάντα δια την Αγίαν ημών Εκκλησίαν, παρεδόθημεν ολοτελώς τω Κυρίω και τω Πνεύματι τω Αγίω.

Και ιδού ημείς ενώπιον υμών, καθαρώ τω λογισμώ, καθαρά τη καρδία, καθαρά τη προθέσει, προσκυνούμεν πρώτον τον εν Τριάδι Θεον των Πατέρων ημών...».

Από αυτά τα λόγια καταλαβαίνει κανείς την ταπεινότητα που διακατείχε σε όλη του τη ζωή το νέο Πατριάρχη, αλλά και τις δυσκολίες τελικά που πλαισιώνουν τη ζωή του Πατριαρχείου.  Εκεί στην Κωνσταντινούπολη, στο Φανάρι, η ψυχή των ανθρώπων εξοπλίζεται όχι μόνο με μια ελπίδα για την ζωή αλλά και με την απόφαση να μην υποταχθούν και ενδώσουν στις δυσκολίες, αντίθετα ν' αγωνισθούν με ηρωισμό, ώσπου να ξεκαθαρίσει μια μέρα ο ορίζοντας και oι περιπέτειες να γίνουν πιο υποφερτές.

ΣΥΝΕΧΕΙΑ

[ ΕΙΣΟΔΟΣ ] [ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ] [ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ - ΣΥΝΕΧΕΙΑ ]

Copyright © 2000 CYLLOGOS MOUSIKOFILON CON/POLEOS
Last modified: Δεκεμβρίου 26, 2008. For the best performance of this site we recommend that you use Microsoft Internet Explorer or Netscape ver. 6.

This page is designed and maintained by Raktivan Web Solutions ®