ΣΕΛΙΔΑ 2η

Επί της Πατριαρχίας του, το 1961, η ημιαυτόνομος Εκκλησία της Κρήτης απέκτησε το νέο Καταστατικό της Χάρτη, το 1962 οι Επισκοπές της ονομάσθηκαν Μητροπόλεις, ο δε Μητροπολίτης Κρήτης με την από 28 Φεβρουαρίου του 1967 απόφαση της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου ονομάσθηκε Αρχιεπίσκοπος.

Στην Ευρώπη, το 1972, οι επισκοπές της Αυτονόμου Εκκλησίας της Φινλανδίας ονομάσθηκαν Μητροπόλεις.  Η Μητρόπολη Θυατείρων, με δικαιοδοσία σ’ ολόκληρη την Ευρώπη, ονομάσθηκε Αρχιεπισκοπή Θυατείρων, και από το 1968 Αρχιεπισκοπή Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας.  Το 1963 ιδρύθηκαν oι Μητροπόλεις Γαλλίας, Γερμανίας και Αυστρίας.  Το 1969 ιδρύθηκαν οι Μητροπόλεις Σουηδίας και Βελγίου.

Στην Αμερική η Αρχιεπισκοπή Βορείου και Νοτίου Αμερικής προήχθηκε από την 8η Δεκεμβρίου του 1970 στην «ενάτην από του Καισαρείας τάξιν, ευθύς μετά τον (θρόνον) Δέρκων» του Συνταγματίου του Οικουμενικού Θρόνου.

Στην Αυστραλία, το 1959, η Μητρόπολη Αυστραλίας και Νέας Ζηλανδίας ονομάσθηκε Αρχιεπισκοπή, και το 1970 η Νέα Ζηλανδία αποσπάστηκε από την Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας και έγινε Μητρόπολη.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας ο Α΄, «ως φορέας του παρελθόντος, εργάτης του παρόντος και οραματιστής ενός καλύτερου και ευτυχέστερου μέλλοντος», προώθησε τις διορθόδοξες και διαχριστιανικές σχέσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου, όσο κανείς άλλος πριν απ’ αυτόν.  Στον διορθόδοξο τομέα εργάστηκε εντατικά για τη σύγκληση των Πανορθόδοξων Διασκέψεων, που μας οδηγούν στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο των Ορθοδόξων.  Για το λόγο αυτό, το Φεβρουάριο του 1951, ο Πατριάρχης Αθηναγόρας με Εγκύκλια Πατριαρχικά Γράμματα προς τους Μακαριωτάτους Πατριάρχες και τους Προέδρους των Ορθοδόξων Αυτοκεφάλων Εκκλησιών ανακοινώνει ότι το ζωτικοτάτης σημασίας θέμα για την Ορθόδοξο Εκκλησία, δηλαδή η σύγκληση της Πανορθόδοξης Προσυνόδου, εξακολουθεί να απασχολεί πάντοτε τον Οικουμενικό Θρόνο, γι’ αυτό και με απόφαση της Ιεράς αυτού Συνόδου θέτει εκ νέου το θέμα αυτό στην κρίση τους.  Οι επίσημες επισκέψεις, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο από τους Πατριάρχες Αντιοχείας Θεοδόσιο, Ιεροσολύμων Βενέδικτο, Σερβίας Γερμανό και τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος Θεόκλητο, που έγιναν το 1959, για επαφές και συνομιλίες με τον Οικουμενικό Πατριάρχη, καθώς και η Ιερή Πορεία, που πραγματοποίησε περί τα τέλη του ίδιου έτους ο Πατριάρχης Αθηναγόρας προς τα αρχαία Ορθόδοξα Πατριαρχεία της Ανατολής, περιλαμβάνονται μέσα στο προπαρασκευαστικό στάδιο της σύγκλησης της Πανορθόδοξης Διάσκεψης.

Αποκορύφωμα των επίσημων αυτών επισκέψεων και επαφών μεταξύ των Ορθοδόξων Εκκλησιών απετέλεσε η επίσκεψη του Πατριάρχου Μόσχας και πάσης Ρωσίας Αλεξίου στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, που έγινε το Δεκέμβριο του 1960.  Η επίσκεψη αυτή υπήρξε ιστορικής σημασίας και σπουδαιότητας και είχε μεγάλη απήχηση στο διορθόδοξο αλλά και στο διαχριστιανικό κόσμο.  Συνέβαλε η επαφή και η συνομιλία των δύο Πατριαρχών και στην εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ του Οικουμενικού Πατριαρχείου και των Ορθοδόξων Εκκλησιών της Πολωνίας και της Τσεχοσλοβακίας.  Επίσης αποκαταστάθηκαν μετά ταύτα και οι σχέσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου με το Πατριαρχείο Σόφιας και πάσης Βουλγαρίας, έπειτα από την υποβληθείσα παράκληση της Βουλγαρικής Εκκλησίας και απόφαση της Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου, που αναγνώρισε κατ’ οικονομία, την 21η Ιουλίου του 1961, την πατριαρχική αξία και περιωπή της Βουλγαρικής Ορθοδόξου Εκκλησίας.  Με τη διευθέτηση και του θέματος αυτού, αποκαταστάθηκαν οι μεταξύ όλων των Ορθοδόξων Εκκλησιών σχέσεις, ο δε κοινός πόθος και η προσδοκία τους για τη σύγκληση μίας πανορθοδόξου διασκέψεως ήταν πραγματοποιήσιμος.

Γι’ αυτό και ο Πατριάρχης Αθηναγόρας, στις 4 Μαΐου και στις 13 Ιουνίου του 1961, με Πατριαρχικά Εγκύκλια Γράμματα, ανακοίνωσε προς τις επί μέρους Ορθόδοξες Αυτοκέφαλες Εκκλησίες την απόφαση της Ιεράς Συνόδου για τη σύγκληση Πανορθοδόξου Διασκέψεως στη Ρόδο, το Σεπτέμβριο του 1961.  Η Διάσκεψη πραγματοποιήθηκε μεταξύ 24 Σεπτεμβρίου και 1 Οκτωβρίου του 1961 και συμπλήρωσε τον κατάλογο θεμάτων της μελλούσης προσυνόδου και πρότεινε την καλλιέργεια φιλικών σχέσεων με τις Αντιχαλκηδόνιες (Αρχαίες ή Μεταχαλκηδόνιες ή Ελάσσονες) Εκκλησίες της Ανατολής, προς αποκατάσταση της ενώσεως και τη μελέτη της ιστορίας, της πίστεως και της λατρείας των Εκκλησιών αυτών, και τη συνεργασία μαζί τους σε οικουμενικά συνέδρια πάνω σε πρακτικά θέματα.

Η σύγκληση της Πρώτης Πανορθοδόξου Διασκέψεως, το 1961, οφείλεται, κατά τον καθηγητή Βασίλειο Αναγνωστόπουλο, στις πρωτοβουλίες που ανέλαβε για την πραγμάτωσή της το Οικουμενικό Πατριαρχείο, με τις ιδιάζουσες ευθύνες του, ως Πρωτόθρονη Εκκλησία, μέσα στο διοικητικό σύστημα της Ορθοδόξου Εκκλησίας, με ποδηγέτη τον Προκαθήμενο του, Πατριάρχη Αθηναγόρα, που έθεσε ως μέλημα της πατριαρχίας του τη σύγκληση αυτής και επεδόθηκε με πολλή αφοσίωση στο έργο για την πραγμάτωσή της.

Μετά την πρώτη ακολούθησε η Δευτέρα και η Τρίτη Πανορθόδοξη Διάσκεψη, που πραγματοποιήθηκαν στη Ρόδο.  Η μεν δευτέρα συγκλήθηκε από 26 Σεπτεμβρίου μέχρι και 1 Οκτωβρίου του 1963, και αποφάσισε να προτείνει στους Ρωμαιοκαθολικούς την έναρξη διαλόγου «επί ίσοις όροις», η δε τρίτη, που συγκλήθηκε μεταξύ 1ης και l5ης Νοεμβρίου του 1964, αποφάσισε, για το διάλογο με τους Ρωμαιοκαθολικούς, ότι χρειάζεται η δέουσα προπαρασκευή και η δημιουργία καταλλήλων συνθηκών, για δε τον διάλογο με τους Αγγλικανούς και Παλαιοκαθολικούς, την άμεση σύσταση δύο ειδικών Διορθοδόξων Θεολογικών Επιτροπών, για τη συνέχιση με αυτούς των Θεολογικών συζητήσεων.

Η Τετάρτη Πανορθόδοξη Διάσκεψη συγκλήθηκε από 8ης μέχρι l5ης Ιουνίου του 1968, στο Chambesy της Ελβετίας, και αποφάσισε πρώτο να τεθεί σαν κύριος στόχος και άμεση επιδίωξη η σύγκληση της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της κατ’ Ανατολάς Αγίας Ορθοδόξου Εκκλησίας και αντί της συγκροτήσεως μιας προσυνόδου να συγκροτηθούν σταδιακώς αλλεπάλληλοι Προσυνοδικαί Πανορθόδοξοι Διασκέψεις, καθώς και μία Διορθόδοξος Προπαρασκευαστική Επιτροπή, και δεύτερον να συνεχιστεί η συστηματική προπαρασκευή του θεολογικού διαλόγου με τους ετερόδοξους Χριστιανούς και η συμμετοχή της Ορθοδοξίας στο έργο του Π.Σ.Ε., καθώς και η πραγματοποίηση Θεολογικού διαλόγου της Ορθοδόξου Εκκλησίας με τις Αντιχαλκηδόνιες Εκκλησίες της Ανατολής.  Τέλος επί της Πατριαρχίας Αθηναγόρου συνεκλήθη, επίσης στο Chambesy, από 16 - 28 Ιουλίου του 1971, η Α΄ Διορθόδοξη Προπαρασκευαστική Επιτροπή της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου, κατά την οποία παρουσιάστηκαν εισηγήσεις πάνω σε έξι θέματα από τον κατάλογο των θεμάτων της Πρώτης Πανορθόδοξης Διάσκεψης.

Μέσα στο πνεύμα της ανάγκης για επαφή και συνεργασία όλων των κατά τόπους Ορθοδόξων Αυτοκεφάλων Εκκλησιών, προκειμένου να διασφαλισθεί η ενότητα της Ορθοδοξίας, ο Πατριάρχης Αθηναγόρας, το 1963, με την ευκαιρία της χιλιετηρίδας του Αγίου Όρους, επισκέφθηκε το Άγιο Όρος και ηγήθηκε των εορταστικών εκδηλώσεών του και στη συνέχεια επισκέφθηκε την Εκκλησία της Ελλάδος.  Για τον ίδιο λόγο, το 1967, επισκέφθηκε τις Εκκλησίες της Σερβίας, Ρουμανίας και Βουλγαρίας.  Επίσης, το 1969, επισκέφθηκε τη Σόφια της Βουλγαρίας, όπου ηγήθηκε των τελετών για τα 1100 χρόνια από το θάνατο του Αγίου Κυρίλλου.

Στο διαχριστιανικό τομέα, ο Πατριάρχης Αθηναγόρας προώθησε το διάλογο και πέτυχε να εξυψώσει και να τοποθετήσει τις διμερείς συνομιλίες και τις Θεολογικές συζητήσεις πάνω σε πανορθόδοξο επίπεδο:

• α. με τους Αγγλικανούς το 1966 στο Βελιγράδι της Γιουγκοσλαβίας, το 1970 στο Chambesy της Γενεύης της Ελβετίας και το 1971 στο Helsinki της Φινλανδίας,

• β. με τους Παλαιοκαθολικούς επίσης το 1966 στο Βελιγράδι, το 1970 στη Γενεύη και το 1971 στη Βόννη της Γερμανίας,

• γ. με τις Αντιχαλκηδόνιες Εκκλησίες της Ανατολής προωθήθηκε ο διάλογος το 1971 στην Addis Ababa της Αιθιοπίας, και

• δ. διάλογος με ανεπίσημες Θεολογικές επιτροπές του Π.Σ.Ε. προωθήθηκε το 1964 στο Aarhus της Δανίας, το 1967 στο Bristol της Αγγλίας, το 1970 στη Γενεύη και το 1971 στην Addis Ababa.

• Το επίτευγμα τούτο του Πατριάρχου Αθηναγόρου μπορεί να αποδοθεί, κατά τον καθηγητή Βασίλειο Αναγνωστόπουλο, στο φιλενωτικό του πνεύμα, που ήταν το «πιστεύω» του και χαρακτήριζε την όλη του δραστηριότητα στην Εκκλησία ως Μητροπολίτη Κερκύρας, Αρχιεπίσκοπο Αμερικής και Οικουμενικό Πατριάρχη.

• Τέλος oι διαχριστιανικές σχέσεις βοηθήθηκαν επίσης κατά την περίοδο της Πατριαρχίας Αθηναγόρου και από τα παρακάτω γεγονότα:

• α. από την Εγκύκλιο του Πατριάρχου, που στάλθηκε τον Ιανουάριο του 1952, προς τους Μακαριωτάτους Πατριάρχες και τους Προέδρους των Ορθοδόξων Αυτοκεφάλων Εκκλησιών, και που αναφέρει τους λόγους για τους οποίους επιβάλλεται η συμμετοχή και συνεργασία της Ορθόδοξης Εκκλησίας με το Παγκόσμιο Συμβούλιο των Εκκλησιών και καθορίζει τη σχέση και τους τρόπους της συμμετοχής των Ορθοδόξων εκπροσώπων στις εργασίες και τις συζητήσεις αυτού,

• β. από την επίσημη επίσκεψη, που πραγματοποίησε από 29ης Νοεμβρίου μέχρι και 1ης Δεκεμβρίου του 1960, ο Προκαθήμενος της Αγγλικανικής Εκκλησίας Geoffrey Fisher στο Οικουμενικό Πατριαρχείο,

• γ. από την επίσημη επίσκεψη, που πραγματοποίησε από 2 - 6 Μάίου 1962 ο Προκαθήμενος της Αγγλικανικής Εκκλησίας Δρ. Michael Ramsey στο Οικουμενικό Πατριαρχείο,

• δ. από την έναρξη επίσημης αλληλογραφίας μεταξύ των Εκκλησιών Κωνσταντινουπόλεως και Ρώμης, το έτος 1963,

• ε. από την ιστορική συνάντηση του Οικουμενικού Πατριάρχου Αθηναγόρου με τον Πάπα Παύλο τον ΣΤ΄, που πραγματοποιήθηκε στο Όρος των Ελαιών στα Ιεροσόλυμα, τον Ιανουάριο του 1964,

• ς. από τις επισκέψεις Πατριαρχικής Αντιπροσωπείας στη Ρωμαιοκαθολική, Αγγλικανική και Παλαιοκαθολική Εκκλησία, το Φεβρουάριο του 1965,

• ζ. από την επίσκεψη  παπικής αντιπροσωπείας στο Φανάρι, τον Απρίλιο του 1965,

• η. από την ταυτόχρονη άρση «από της μνήμης και εκ μέσου της Εκκλησίας» των αναθεμάτων του 1054, που έγινε στις 7 Δεκεμβρίου 1965, στη Ρώμη και στο Φανάρι,

• θ. από την ανταλλαγή επισκέψεων ανωτάτου επιπέδου, που έγινε το 1967, με την επίσκεψη του Πάπα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και του Πατριάρχου Αθηναγόρα στη Ρώμη,

• ι. από την επίσημη επίσκεψη, που πραγματοποίησε από της 9ης μέχρι και l4ης Νοεμβρίου του 1967 ο Οικουμενικός Πατριάρχης στον Αρχιεπίσκοπο Καντουαρίας Δρα Michael Ramsey στην Αγγλία,

• ια. από την επίσκεψη ειδικών απεσταλμένων της Αγγλικανικής Εκκλησίας στο Φανάρι, τον Οκτώβριο του 1968,

• ιβ. από την διοργάνωση, το 1969, του Ιστορικού Διεκκλησιαστικού Συνεδρίου στο Bari της Ιταλίας μεταξύ Ρωμαιοκαθολικών και Ορθοδόξων πανεπιστημιακών καθηγητών,

• ιγ. από τα οργανούμενα από το 1969 Οικουμενικά Συμπόσια της πόλεως Regensburg της Γερμανίας, μεταξύ της Γερμανικής Συνόδου των Ρωμαιοκαθολικών Επισκόπων και του Οικουμενικού Πατριαρχείου,

• ιδ. από την απόδοση από την Εκκλησία της Ρώμης των Ιερών Λειψάνων προς τις δικαιούχες Εκκλησίες της Ανατολής, όπως του Αγίου Ανδρέου στην Εκκλησία των Πατρών (1964), του Αγίου Σάββα στην Εκκλησία των Ιεροσολύμων (1965), του Αγίου Τίτου στην Εκκλησία της Κρήτης (1966), και του Αγίου Ισιδώρου στην Εκκλησία της Χίου (1967),

• ιε. από την αποστολή, το 1964, επισήμων παρατηρητών από το Οικουμενικό Πατριαρχείο στην τρίτη φάση της Β΄ Βατικανής Συνόδου της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας (1962 –1965), και

• ις. από την αποστολή ορθοδόξων αντιπροσώπων στις Γενικές Συνελεύσεις του Π.Σ.Ε., που έγιναν στο Έβανστον το 1954, στο Νέο Δελχί το 1961 και στην Ουψάλα το 1968.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Ανακεφαλαιώνοντας, ο Μητροπολίτης Περιστερίου Χρυσόστομος κάνει τις εξής παρατηρήσεις για το έργο που έγινε κατά την Πατριαρχία Αθηναγόρου του Α':   «Η Πατριαρχία Αθηναγόρου του Α', αποτελεί ιστορικό σταθμό τόσο για τον Οικουμενικό Θρόνο όσο και για ολόκληρη την ανθρωπότητα.  Αποτελεί την απαρχή μιας ιστορίας πού γνώρισε μεν αντιδράσεις αλλά και πού ήταν γεμάτη από διορθόδοξες και διαχριστιανικές εκδηλώσεις αγάπης, θυσίας, διακονίας και έργων ανθρωπισμού.  Παρουσίασε έντονη δραστηριότητα στο συντονισμό της δυναμικότητας της Ορθοδοξίας.  Ιδρύθηκαν Πατριαρχικά Κέντρα.  Αναπτύχθηκε ο δημιουργικός Διάλογος της αγάπης.   Επιδιώχθηκε η λήθη του παρελθόντος, η καλύτερη συνεννόηση μεταξύ των Εκκλησιών και η στενότερη συνεργασία πάνω σε σύγχρονα προβλήματα.  Ακόμη δε επιδιώχθηκε και η καλλιέργεια και προαγωγή του Θεολογικού Διαλόγου με στόχο την συνεύρεση όλων πάνω στα θεμέλια της πίστεως και της ελευθερίας, βοηθούμενοι από την ευσεβή και την οικοδομητική θεολογική σχέση των κoινών Πατέρων και από την ποικιλία των κατά τόπους εθίμων, όπως συνέβαινε πάντοτε στην Εκκλησία».

Ο Πατριάρχης μετά το 1970 άρχισε να παρουσιάζει στην υγεία Του σημεία μεγάλης κατάπτωσης.  Το καλοκαίρι του 1972, όπως κάθε χρόνο, παρέμενε εφησυχάζων στα ιδιαίτερα πατριαρχικά δώματα της Ιεράς Μονής της Αγίας Τριάδος της Χάλκης.  Την Πέμπτη, 29 Ιουνίου 1972, «υπέστη», κατά το ιατρικό ανακοινωθέν, «συνεπεία ολισθήματος, κάταγμα του δεξιού αυχένος του μηρού».  Την επομένη μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο Βαλουκλή όπου και πέθανε την Παρασκευή 7 Ιουλίου 1972, από επιπλοκή νεφρικής πάθησης και πτώση της αρτηριακής πίεσης.

Την Τρίτη, 11 Ιουλίου 1972, έγινε η κηδεία Του στον Ιερό Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου.  Το πρωί και ώρα 9 άρχισε η Θεία Λειτουργία προεξάρχοντος του Προέδρου της Ενδημούσης Αγίας και Ιεράς Συνόδου Μητροπολίτου Γέροντος Χαλκηδόνος Μελίτωνος, με συλλειτουργούς τους Μητροπολίτες Χαλδίας Κύριλλο και Κολωνείας Γαβριήλ.  Ακολούθησε η νεκρώσιμη Ακολουθία, που άρχισε στις 12 ακριβώς, με την παρουσία όλων των Αρχιερέων της Αγίας και Ιεράς Ενδημούσης Συνόδου, προεξάρχοντος του Προέδρου Αυτής, στο τέλος της οποίας εξεφώνησε τον επικήδειο λόγο, από τον ιερού άμβωνος, ο Μητροπολίτης Πέργης Ευάγγελος.

Η σωρός του μεταστάντος Πατριάρχου μεταφέρθηκε με πομπή στην Ιερά Μονή της Ζωοδοχου Πηγής Βαλουκλή, όπου και ετάφη, κοντά στους τάφους των προ αυτού Οικουμενικών Πατριαρχών.

«Κύριος ο Θεος αναπαύσαι και δοξάσαι και εν ουρανοίς τον κοιμηθέντα μακαριστόν Πατριάρχην ημών Αθηναγοραν». Αμήν.  

[ΧΡΗΣΤΟΣ ΤΣΟΥΒΑΛΗΣ]

[ΟΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΙ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΣ 1923 – 1991]  

Κάντε click στις φωτογραφίες για να δείτε τη μεγεθυσμένη έκδοση τους.

Καθ: Προικονήσου Φιλόθεος, Αίνου Γερμανός, Ίμβρου και Τενέδου Ιάκωβος, Προύσσης Πολύκαρπος, Χαλκηδόνος Θωμάς, Αθηναγόρας, Δέρκων Ιωακείμ, Πριγκηποννήσων Δωρόθεος, Ηλιουπόλεως και Θείρων Γεννάδιος, Θεοδωρουπόλεως Λεόντιος. Ορθ: Μέγας Πρωτοσύγκελος Μελίτων (μετ. Χαλκηδόνος), Λαοδικείας Μάξιμος, Νεοκαισαρείας Χρυσόστομος, Χαλδίας Κύριλλος, Περγάμου Αδαμάντιος, Γάνου και Χώρας Παγκράτιος, Αρχιγραμματεύς Ιάκωβος (μετ. Ικονίου), Κυδωνιών Αγαθάγγελος.

[ ΕΙΣΟΔΟΣ ] [ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ]

Copyright © 2000 CYLLOGOS MOUSIKOFILON CON/POLEOS
Last modified: Δεκεμβρίου 06, 2007. For the best performance of this site we recommend that you use Microsoft Internet Explorer or Netscape ver. 6.

This page is designed and maintained by Raktivan Web Solutions ®