Ο ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ

ΑΘΗΝΑΓΟΡΑΣ ο Α΄

( 25 ΜΑΡΤΙΟΥ 1886 - 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 1972 )  

«Είναι δύσκολο ένα βιβλίο για την Πόλι... θα προχωρής σε καλντερίμια, θα σταματήσης σε πόρτες χορτασμένες... θα φέρης γύρα την Πόλη, με τα πόδια και με τη σκέψι, θα την σφίγγης στην αγκαλιά σου και θα την φιλής σαν τα νερά που καταφιλούν τις ακρογιαλιές της, ώσπου ν' αρχίσης ν' ακούς φωνές μυστικές .  Αλλά και πάλι δεν θα 'χης γυρίσει ούτε την πρώτη σελίδα» - Οικ. Πατριάρχης Αθηναγόρας

Τα χρόνια πριν την άφιξη του στο Φανάρι

            Η οικογένεια του γιατρού Ματθαίου Σπύρου και της Ελένης Σπύρου το γένος Βασιλείου Μοκόρου είχε τρία παιδιά τον Αριστοκλή, το Γιώργο και την Αγαθή, που γεννήθηκαν μεταξύ των ετών 1886 και 1889 στο χωριό Τσαραπλανά της Επαρχίας Πωγωνίου της Ηπείρου, που από το 1928 μετονομάσθηκε σε Βασιλικό.

            Ο Αριστοκλής γεννήθηκε την 25η Μαρτίου του 1886.  Το Σεπτέμβριο του 1899 η μητέρα αρρωσταίνει, πιθανότατα από τύφο και πεθαίνει τον Οκτώβριο του 1899 σε ηλικία μόλις 37 χρόνων.  Τη φροντίδα της ανάπτυξης του μικρού Αριστοκλή ανέλαβε τότε η γιαγιά του Ειρήνη Μοκόρου στην Κόνιτσα.

            Ο μικρός Αριστοκλής έχοντας κλίση στα γράμματα, οδηγήθηκε από την Πρόνοια του Θεού και με την προτροπή του τότε Μεγάλου Πρωτοσυγκέλλου Αθηναγόρου Ελευθερίου, του μετέπειτα Μητροπολίτη Παραμυθίας, Φιλιατών και Γηρομερίου, το 1903, στο οικουμενικό διδακτήριο της Ορθοδοξίας, στην Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης.  Εκεί εγγράφεται αρχικώς στο γυμνασιακό τμήμα της και από το 1907 φοιτά στη Θεολογική Σχολή. Το 1908 φεύγει από τη ζωή ο πατέρας του.

Ο Αριστοκλής Σπύρου, ενώ φοιτά στην Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης, κείρεται μοναχός και το Μάρτιο του 1910 χειροτονείται Διάκονος από τον Μητροπολίτη Ελασσώνος Πολύκαρπο και λαμβάνει το όνομα Αθηναγόρας, με το οποίο πλέον εισέρχεται στην Ιστορία.

Τον Ιούλιο του ίδιου χρόνου αποφοιτά από τη Σχολή και παίρνει το δρόμο για τη Μητρόπολη Πελαγωνείας, που είχε έδρα το Μοναστήρι, δηλαδή τη πόλη Bitolj του σημερινού Κράτους των Σκοπίων.

Το Σεπτέμβριο του 1918, και αφού η Μητρόπολη Πελαγωνείας παύει να ανήκει στον Οικουμενικό Θρόνο και περιέρχεται στη δικαιοδοσία της Σερβικής Εκκλησίας, ο Αρχιδιάκονος Αθηναγόρας μαζί με το Μητροπολίτη Πελαγωνείας Χρυσόστομο Καβουρίδη οδηγήθηκαν στη Θεσσαλονίκη, απ’ όπου έφυγαν και πήγαν στο Άγιον Όρος.  Εκεί εγκαταστάθηκαν στο ιστορικό Κάθισμα - Κελλί του Αγίου Ευσταθίου Μυλοποτάμου της Μεγίστης Λαύρας, που αποτέλεσε στο παρελθόν και το αναχωρητήριο του μεγάλου Πατριάρχου Ιωακείμ του Γ΄.  Κατόπιν διορίζεται Γραμματέας της Μητρόπολης Αθηνών, τον Μάρτιο 1919.

Μετά την Μικρασιατική καταστροφή του 1922, όπου τις τύχες του Έθνους ανέλαβε η Επανάσταση του Πλαστήρα, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, και μετά τον θάνατο του Μητροπολίτη Κερκύρας και Παξών Σεβαστιανού Νικοκάβουρα, σε συνεδρίασή της, στις 16 Δεκεμβρίου του 1922, εκτιμώσα τα προσόντα, τη δράση και την προσωπικότητα του Διακόνου Αθηναγόρα Σπύρου εξέλεξε αυτόν, σε ηλικία 36 ετών, ως Μητροπολίτη Κερκύρας και Παξών.

Μετά την εκλογή του σε Μητροπολίτη, χειροτονείται ιερέας και στις 22 Δεκεμβρίου του 1922 Επίσκοπος, στον Καθεδρικό Ναό των Αθηνών, από τους Μητροπολίτες Δημητριάδος Γερμανό, Σύρου Αθανάσιο και Κορινθίας Δαμασκηνό.

Το 1930 η Αρχιεπισκοπή Αμερικής υφίσταται ένα σοβαρό πρόβλημα.  Το Οικουμενικό Πατριαρχείο αναζητεί τον κατάλληλο ποιμενάρχη για να αναλάβει τις ευθύνες της επιλύσεώς του.  Υπολογίζοντας στα εξαιρετικά προσόντα του Μητροπολίτη Κερκύρας και Παξών Αθηναγόρα, ζητάει τη συγκατάθεση της Εκκλησίας της Ελλάδος, για να τον εκλέξει για την Αρχιεπισκοπή Αμερικής.  Η Εκκλησία της Ελλάδος με απόφαση της Συνόδου της, δίδει, «κατά την κανονικήν τάξιν», τη συγκατάθεσή της για τη νέα αποστολή του Αθηναγόρα.  Έτσι, στις 13 Αυγούστου του 1930, ο Μητροπολίτης Κερκύρας και Παξών Αθηναγόρας εκλέγεται, από την Ιερά Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Αρχιεπίσκοπος Βορείου και Νοτίου Αμερικής.

Στην Αμερική έφθασε στις 24 Φεβρουαρίου του 1931.  Δύο μέρες μετά έγινε η ενθρόνισή του στον Άγιο Ελευθέριο της Νέας Υόρκης.

Το πόσο πέτυχε o Αρχιεπίσκοπος στις δημόσιες σχέσεις, ως χαρισματούχος δημόσιος εκκλησιαστικός άνδρας, μπορεί να επιβεβαιωθεί, κατά τον Πέτρο Κουρίδη, και από το γεγονός ότι ενώ όταν έφθασε στη Νέα Υόρκη, στις 24 Φεβρουαρίου του 1931, τον υποδέχθηκαν ελάχιστοι και ο αμερικανικός τύπος τον αγνόησε, δέκα οχτώ χρόνια αργότερα, φεύγοντας από την ίδια πόλη για τη νέα του έπαλξη, που λέγεται Οικουμενικός Θρόνος της Ορθοδοξίας, όχι μόνο πετάει με το ιδιωτικό αεροπλάνο του Προέδρου Harry Truman, αλλά και η φωτογραφία του προβάλλει στο εξώφυλλο του περιοδικού Life, σαν έκφραση του μεγίστου δυνατού βαθμού δημοσιότητας.  Αλλά και εκτός απ’ αυτό χιλιάδες πιστοί με δάκρυα στα μάτια τον κατευόδωσαν για τη νέα τον αποστολή.

Ο Αθηναγόρας ως Οικουμενικός Πατριάρχης

            Μετά από την παραίτηση, από του Οικουμενικού Θρόνου, στις 18 Οκτωβρίου του 1948, του Πατριάρχου Μαξίμου του Ε΄, την 1η Νοεμβρίου 1948 εξελέγη από την Ενδημούσα Ιερά Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου ο Αρχιεπίσκοπος Βορείου και Νοτίου Αμερικής Αθηναγόρας, ως Οικουμενικός Πατριάρχης.

            Ο νέος Πατριάρχης, αμέσως μετά την εκλογή του, δε βιάστηκε να εγκατασταθεί στο Φανάρι.  Θεώρησε υποχρέωσή του να αποχαιρετήσει το εκεί ποίμνιο του με κάποια χρονική άνεση.  Γι’ αυτό και αναχώρησε αεροπορικώς από την Αμερική, μετά από τρεις μήνες περίπου, δηλαδή την Κυριακή 23 Ιανουαρίου του 1949.  Έμεινε για λίγο στο Παρίσι και την Τετάρτη 26 Ιανουαρίου έφθασε στην Κωνσταντινούπολη.

            Το επίσημο ανακοινωθέν του Οικουμενικού Πατριαρχείου, για τις δύο πρώτες μέρες του Πατριάρχου στην Κωνσταντινούπολη, έχει ως εξής: «Η Α.Θ.Π. ο νέος Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας ο Α΄ επιβαίνων μετά της ακολουθίας Αυτού του προσωπικού αεροπλάνου του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής αφίκετο τη 26η Ιανουαρίου 1949 εις Κωνσταντινούπολιν.  Εν τω αεροδρομίω εδεξιώθησαν Αυτόν Ιεράρχαι του Οικουμενικού Θρόνου, πολλοί επίσημοι και άπειρον πλήθος.  Τη δ’ επομένη ετελέσθη εν τω Πατριαρχικώ Ναώ η ενθρόνισις Αυτού κατά την καθεστηκυίαν εν τη Εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως τάξιν, παρόντων των επισήμων και μεγάλου πλήθους πιστών.  Το μέγα Μήνυμα ανέγνω ο Αρχιγραμματεύς της Ιεράς Συνόδου... Ιάκωβος, την ποιμαντορικήν ράβδον ενεχείρισεν ο πρώτος τη τάξει Σεβ. Μητροπολίτης Χαλκηδόνος Θωμάς, τον δε νουθετήριον λόγον είπεν από του άμβωνος ο Σεβ. Μητροπολίτης Αίνου Γερμανός».

Από την επομένη ο νέος Οιακοστρόφος της Οικουμενικής Καθέδρας ανέλαβε τις ευθύνες του ως Ηγούμενος της Ιεράς Μονής του Φαναρίου, ως Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως και ως Οικουμενικός Πατριάρχης.  Μπροστά στο τρίπτυχο αυτό της υπευθυνότητας και της ανάγκης ο Πατριάρχης Αθηναγόρας στάθηκε καλώς και μετά φόβου, και δεν ξέχασε ποτέ, καθ’ όλη την Πατριαρχεία του, ότι οι περιστάσεις χρειάζονταν, κατά Μητροπολίτη Αίνου Γερμανό, «έκτακτο άνδρα, νουν διορατικό, βούλησι ισχυρή και ηθική, χείρα στιβαρά» αλλά προ παντός, όπως ο ίδιος ομολόγησε στον ενθρονιστήριο λόγο του, «σύνεσιν νους και καρδίας χύμα».

Επί της Ηγουμενίας του Πατριάρχου Αθηναγόρου στην Ιερά Μονή του Αγίου Γεωργίου του Διπλοφανάρου που από το 1953 μέχρι και το 1970 υπηρέτησε ως εσωκατάκοιλος ή εσωκατάκοιτος κληρικός της Πατριαρχικής Αυλής, εκτός από τις προβλεπόμενες, από το Τυπικό της Μεγάλης Εκκλησίας, Ιερές Ακολουθίες, τις οποίες τηρούσε με ευλάβεια, αναζητούσε αφορμές και ευκαιρίες για τον πλουτισμό του εορτολογίου και τη συγκέντρωση πληρώματος στο Ναό.  Παραδείγματα αυτών των αναζητήσεων είναι η Θέσπιση πανηγυρικών εορτών στη μνήμη της Αγίας Θεοφανούς και της Αγίας Σολομωνής, των οποίων τα ιερά λείψανά φυλάσσονται στον Πατριαρχικό Ναό, η συγκέντρωση των κατηχητοπαίδων τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων και τη Δευτέρα της Διακαινησίμου, η δημιουργία εορτών της μητέρας, του πατέρα κ.α.

Σ’ όλες τις ιεροτελεστίες είτε επρόκειτο για Πατριαρχική και Συνοδική Θεία Λειτουργία, είτε και για απλή Πατριαρχική Χοροστασία η εκδηλωτική ευλάβειά του ως Τελετουργού, οι δεσποτικές αλλά και οι ευγενικές και μετρημένες τελετουργικές κινήσεις του, η υπέροχη στάση και ακινησία του στο Θρόνο, η Αρχιερατική του χάρη ως κορυφαίου Μυσταγωγού μπροστά στο Ιερό Θυσιαστήριο, πρόδιδαν ότι κατείχε την τέχνη του να είναι Πρώτος.  Στο Παρεκκλήσι του Αγίου Ανδρέου, που ο Ηγούμενος Πατριάρχης εύρισκε κατά την έκφρασή του «την τακτικήν καθ’ ημέραν όασιν», η θέση του δεν ήταν πάντοτε ο θρονίσκος, αλλά και το θυσιαστήριο, σε περίπτωση απουσίας ιερέως, καθώς και το αναλόγιο, είτε επειδή απουσίαζαν οι κληρικοί της Αυλής είτε ακόμη επειδή ήθελε να συμβάλλει με την χαρακτηρίζουσα αυτόν βαρυτονία.

Ως Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, ο Αθηναγόρας αισθάνθηκε τη Ρωμηοσύνη της Πόλης «ως το τίμιον ποίμνιον της κατ’ αυτόν Αγιωτάτης Αρχιεπισκοπής και το προσφιλές αντικείμενον της αμέσου πατρικής αυτού μερίμνης».  Διαίρεσε την Αρχιεπισκοπή σε πέντε περιφέρειες και τοποθέτησε σ’ αυτές Αρχιερατικώς Προϊσταμένους, που ήταν ή Τιτουλάριοι Βοηθοί Επίσκοποι ή Tιτουλάριοι Μητροπολίτες ή και Συνοδικοί Μητροπολίτες.

Σπουδαίο μέλημα του Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως Αθηναγόρου υπήρξε η ίδρυση της «Πνευματικής Διακονίας», στις 27 Σεπτεμβρίου του 1949, που σκοπό είχε την εσωτερική ιεραποστολή.  Για το σκοπό αυτό λειτούργησαν τρία Ιερατικά Φροντιστήρια στις Κοινότητες Σταυροδρομίου, Ταταούλων και Γαλατά. Με τα Φροντιστήρια αυτά επεδίωκε την ανάπτυξη του πνευματικού καταρτισμού των μη θεολόγων κληρικών, με πρακτική διδασκαλία της ποιμαντικής και ιδιαίτερα της εφαρμοσμένης λειτουργικής, δηλαδή του τρόπου τελέσεως της Θείας Λειτουργίας και των λοιπών Μυστηρίων.

Στα επιτεύγματα της Πνευματικής Διακονίας εντάσσεται και η έκδοση, από τις 23 Ιουνίου 1951, της εβδομαδιαίας εφημερίδας «Ο Απόστολος Ανδρέας», πρακτικού περιεχομένου, που εκδίδεται αρχικώς για μερικούς μήνες σε ιδιωτικό τυπογραφείο και προορίζετο για το μεγαλύτερο μέρος του πληρώματος της Εκκλησίας.  Προς το τέλος του 1951 επανιδρύεται το Πατριαρχικό Τυπογραφείο, από το οποίο εκδίδονται τακτικώς μαζί με την παραπάνω εφημερίδα και το επίσημο του Πατριαρχείου περιοδικό «Ορθοδοξία».  Μέχρι δε την παύση της λειτουργίας του, το 1964, τυπώθηκαν σ’ αυτό πάνω από 100 μελετήματα.

Ο Πατριάρχης Αθηναγόρας ως Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως θέσπισε τα Ιερά Κογκλάβια του Ιερού Κλήρου της Αρχιεπισκοπής, για να αναπτύσσονται και να εξετάζονται σ’ αυτά τα απασχολούντα τον Ιερό Κλήρο προβλήματα, που είχαν σχέση με την κοινοτική και λειτουργική ζωή του ποιμνίου του.  Κάθε αρχιερατικός ή ιερατικός προϊστάμενος κοινότητας έπρεπε να φέρει στη συνάντηση αυτή «έκθεση πεπραγμένων», πάνω στα θέματα της οποίας εγένετο ανοικτή συζήτηση.  Επίσης πραγματοποιούντο τα πρώτα χρόνια και συγκεντρώσεις ιεροψαλτών και νεωκόρων της Αρχιεπισκοπής, προκειμένου να εξετάζονται και να επιλύονται τα απασχολούντα αυτούς προβλήματα.

Η στοργή και το ενδιαφέρον του Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως για τους κληρικούς του, τον οδήγησε στη σύσταση, με τη βοήθεια της Πνευματικής Διακονίας, του Κέντρου του Ιερού Κλήρου στην Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως Σωτήρος Χριστού της νήσου Πριγκήπου, που είχε ως σκοπό να φιλοξενεί τους κληρικούς, που ήθελαν να ξεκουραστούν για λίγες μέρες το καλοκαίρι.

Η μέριμνα της Πνευματικής Διακονίας, μετά από υποδείξεις του Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως Αθηναγόρου, επεκτάθηκε και σε άλλους βασικούς πρακτικούς τομείς, όπως είναι η παροχή υποτροφιών, η προικοδότηση απόρων κοριτσιών, η ενίσχυση αναξιοπαθούντων αδελφών κ.α.

Ιδιαιτέρως το ενδιαφέρον του Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως Αθηναγόρου προς τη νέα γενιά ήταν μεγάλο.  Ιδρύματα αυτού του ενδιαφέροντος υπήρξαν:

1. η Εστία Εργαζομένου Κοριτσιού, που είχε σκοπό την πνευματική και ηθική τόνωση των εργαζομένων κοριτσιών, και

2. η Παιδόπολη, που φιλοξενούσε το καλοκαίρι, στην Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως Σωτήρος Χριστού της νήσου Πρώτης, παιδιά σχολικής ηλικίας απ’ όλη την Αρχιεπισκοπή.

Τέλος επεδίωξε ο Πατριάρχης Αθηναγόρας να συσταθεί σε κάθε κοινότητα της Πόλης Φιλόπτωχος Αδελφότητα, Μορφωτικός Σύνδεσμος, Μαθητικό Συσσίτιο, Μιχτές Εκκλησιαστικές Χορωδίες, Κατηχητικά Σχολεία και Ώρα Αναψυχής του Παιδιού.

Επιθυμώντας να γνωρίσει από κοντά κάθε κοινότητα και να προωθήσει την οργάνωσή της, εφάρμοζε την αρχή των τακτικών Πατριαρχικών Χοροστασιών στις κοινότητες.  Μετά τη Θεία Λειτουργία επακολουθούσε πάντοτε δεξίωση στην κοινοτική αίθουσα, κατά την οποία εκτίθεντο τα πεπραγμένα από τον Αρχιερατικό Προϊστάμενο της Περιφέρειας, τον Ιερατικό Προϊστάμενο της Κοινότητας, τον Πρόεδρο της Κοινότητας και από τους Προέδρους της Φιλόπτωχου Αδελφότητας και του Μορφωτικού Συνδέσμου της κοινότητας.

Κατά διαστήματα πραγματοποιούσε και συγκεντρώσεις των προέδρων και των μελών των διοικητικών συμβουλίων των φιλανθρωπικών σωματείων της Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως για την ανταλλαγή απόψεων πάνω στα προβλήματα των ιδρυμάτων τους.  Επίσης, καλούσε κατά διαστήματα μερικούς από τους προέδρους των σωματείων για να παρακαθίσουν σε επίσημα γεύματα, που έδιδε το Πατριαρχείο προς τιμήν ξένων προσωπικοτήτων, προκειμένου να γνωρίσουν τα διορθόδοξα και τα διαχριστιανικά προβλήματα της Εκκλησίας.

Ο αείμνηστος Αθηναγόρας πέραν από Ηγούμενος της Ιεράς Μονής του Αγίου Γεωργίου του Διπλοφανάρου και Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως και Νέας Ρώμης ήταν και Οικουμενικός Πατριάρχης.  Και ως Οικουμενικός Πατριάρχης ο Αθηναγόρας στάθηκε καθ’ όλη την περίοδο της Πατριαρχίας του «καλώς και μετά φόβου» ως «έκτακτος άνδρας με νουν διορατικό και με βούληση ισχυρή και ηθική».  Έτσι λοιπόν επί της Πατριαρχίας Αθηναγόρου του Α΄ αναγνωρίσθηκαν εννέα Άγιοι με Κανονική Πράξη της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου:

1. Στις 31 Μαΐου του 1955, ο Νικόδημος Αγιορείτης, που γιορτάζεται η μνήμη του στις 14 Ιουλίου,

2. στις 20 Απριλίου του 1961, ο Κοσμάς ο Αιτωλός, που γιορτάζεται η μνήμη του στις 24 Αυγούστου και o Νεκτάριος Κεφαλάς, Μητροπολίτης πρ. Πενταπόλεως, που γιορτάζεται η μνήμη τον στις 9 Νοεμβρίου,

3. στις 20 Ιουνίου του 1967, ο Αρσένιος ο Πάριος, που γιορτάζεται η μνήμη του στις 18 Αυγούστου,

4. στις 11 Σεπτεμβρίου του 1970, ο Ηγούμενος Ραφαήλ, ο Διάκονος Νικόλαος και η Ειρήνη, που γιορτάζονται οι μνήμες τους την Τρίτη της Διακαινησίμου, και η μοναχή Πελαγία, που γιορτάζεται η μνήμη της στις 23 Ιουλίου, και

5. στις 23 Μαΐου του 1972, η Λυδία η Φιλιππησία, που γιορτάζεται η μνήμη της στις 20 Μαΐου.

Επίσης επί της Πατριαρχίας του έγινε δυο φορές o καθαγιασμός του αγίου Μύρου (1951 και 1960).

Ο Πατριάρχης Αθηναγόρας το 1951 συνέβαλε στην σύνταξη του νέου κανονισμού λειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, που σκοπό είχε την αναδιοργάνωση και περαιτέρω ανάπτυξή της.

Επίσης επέτυχε την ίδρυση τριών ακαδημαϊκών κέντρων, όπως:

1. το Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, που συνεστήθη με Πατριαρχικό και Συνοδικό Σιγίλιο, το έτος 1965, και εγκαταστάθηκε στην Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή των Βλατάδων της Θεσσαλονίκης και εκδίδει α. το εξαμηνιαίο επιστημονικό περιοδικό «Κληρονομία», β. τη σειρά «Ανάλεκτα Βλατάδων», γ. τη σειρά «Θεολογικά Δοκίμια», δ. τη σειρά «Θεολογικά Μελετήματα», ε. τη σειρά «Φως Πατέρων», ς. τη σειρά «Λειτουργικά Βλατάδων», ζ. καταλόγους ελληνικών χειρογράφων, η. φωτοαναστατική επανέκδοσητων περιοδικών «Εκκλησιαστική Αλήθεια», «Νέος Ποιμήν» και «Ορθοδοξία» και τέλος θ. σε συνεργασία με την Εκδοτική Αθηνών εξέδωσε τους τέσσερις πολυτελείς τόμους «Θησαυροί του Αγίου Όρους»,

2. το Ορθόδοξο Κέντρο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, που ιδρύθηκε με τον τόμο του 1966, στο Chambesy, κοντά στη Γενεύη της Ελβετίας, και που εκδίδει τις περιοδικές εκδόσεις «Επίσκεψις», «Συνοδικά» και «Θεολογικαί Μελέται» και 

3. την Ορθόδοξη Ακαδημία της Κρήτης (1968), που βρίσκεται στο Κολυμπάρι Χανίων.

ΣΥΝΕΧΕΙΑ

[ ΕΙΣΟΔΟΣ ] [ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ] [ ΑΘΗΝΑΓΟΡΑΣ-ΣΥΝ. ]

Copyright © 2000 CYLLOGOS MOUSIKOFILON CON/POLEOS
Last modified: Δεκεμβρίου 06, 2007. For the best performance of this site we recommend that you use Microsoft Internet Explorer or Netscape ver. 6.

This page is designed and maintained by Raktivan Web Solutions ®